በዜና የሚሰሙት የወርቅ ዋጋ በግራም ስንት ብር ነው? ከአውንስ ወደ ግራምና ካራት፣ ዋጋዎቹ ለምን እንደሚለያዩ

«ወርቅ በአውንስ ይህን ያህል ዶላር ደረሰ» የሚለውን ዜና ሰምተው በብር ቢያሰሉት፣ ወርቅ ቤት ደግሞ ሌላ ቁጥር ቢነግርዎት፣ ስሕተቱ በሒሳብዎ ላይሆን ይችላል። ዜናው፣ ባንኩና ወርቅ ቤቱ የሚናገሩት ስለ አንድ ዓይነት ዋጋ አይደለም።

መጀመሪያ መሠረቱን እንያዝ። የዓለም የወርቅ ዋጋ የሚነገርበት አውንስ «ትሮይ አውንስ» ነው፤ 1 ትሮይ አውንስ = 31.1035 ግራም። ስለዚህ የአንድ ግራም ንጹሕ ወርቅ ዋጋ በብር፦

ብር በግራም = (የወርቅ ዋጋ በዶላር ለአንድ አውንስ) × (የብር ምንዛሬ ተመን) ÷ 31.1035

ይህ ቁጥር የ24 ካራት (ንጹሕ) ወርቅ ቲዮሪያዊ ዋጋ ነው። ጌጣጌጥዎ 21 ካራት ከሆነ በ0.875፣ 18 ካራት ከሆነ በ0.75 ያባዙት። ወርቅ ቤት የሚጠየቁት ዋጋ ከዚህ የሚበልጠው ለምን እንደሆነ ከዚህ በታች ደረጃ በደረጃ እናያለን።

በግምታዊ ቁጥር እንሥራው፦ 4,000 ዶላር በአውንስ፣ 150 ብር በዶላር

ከታች ያሉት የወርቅ ዋጋና የምንዛሬ ተመን ሒሳቡን ለማሳየት ብቻ የተመረጡ ክብ ቁጥሮች ናቸው፤ የዛሬውም ሆነ የማንኛውም ቀን ዋጋ አይደሉም።

1. 4,000 × 150 = 600,000 ብር — የአንድ ትሮይ አውንስ ንጹሕ ወርቅ ዋጋ።
2. 600,000 ÷ 31.1035 = 19,290 ብር ገደማ — የአንድ ግራም 24 ካራት ዋጋ።
3. ከዚያ በካራቱ ያባዙ፦

በራስዎ ቁጥር ለማስላት፣ የዕለቱን የዶላር የወርቅ ዋጋና የምንዛሬ ተመን በየወርቅ መለኪያ መቀየሪያ ሁለተኛ ክፍል ውስጥ ያስገቡ፤ የሚጠቀመው ይህንኑ ቀመር ነው።

የትኛውን የምንዛሬ ተመን መጠቀም አለብኝ?

በቀመሩ ውስጥ ከሁሉ በላይ ውጤቱን የሚቀይረው የምንዛሬ ተመኑ ነው። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በድረ-ገጹ «Indicative Daily Exchange Rate» (አመላካች የዕለት ምንዛሬ ተመን) ያወጣል። ባንኩ ራሱ እንደሚያብራራው፣ ይህ ተመን ባንኮች በቀደመው ቀን ያደረጓቸውን የውጭ ምንዛሬ ግብይቶች አማካይ የሚያሳይ ማጣቀሻ ብቻ ነው፤ ባንኮች በዚያ ተመን እንዲገበያዩ የሚያስገድድ አይደለም።

ስለዚህ ሁለት ነገር ልብ ይበሉ፦

• የእያንዳንዱ ባንክ የመግዣና የመሸጫ ተመን ከአመላካቹ ተመን ሊለይ ይችላል። ዶላር ሲገዙ የባንኩን የመሸጫ ተመን፣ ዶላር ሲሸጡ የባንኩን የመግዣ ተመን ነው የሚያገኙት።
• ወርቅ ቤቶች ዋጋቸውን የሚያወጡት በየትኛው ተመን ላይ ተመሥርተው እንደሆነ አይታወቅም፤ ሱቁ የሚጠቀመው ተመን ከባንኩ ከተለየ፣ በብር የሚነገረው የወርቅ ዋጋም ይለያል። ሒሳብዎን ሲሠሩ የትኛውን ተመን እንደተጠቀሙ ይጻፉ።

ቲዮሪያዊ ዋጋውን ለመገመት ብቻ ከሆነ፣ የብሔራዊ ባንኩ አመላካች ተመን በቂ ነው። ተመኑ በሥራ ቀናት ብቻ ይዘምናል፤ ገጹ ላይ ያለው ቀን የቁጥሩ ቀን ነው።

ብሔራዊ ባንክ ወርቅ የሚገዛበት ዋጋ የት ይታያል

ብሔራዊ ባንኩ «የወርቅ ግዢ ተመኖች» የሚል ገጽ አለው። ሰንጠረዡ አራት ዓምዶች አሉት፦ Karat (ካራት)፣ Purity Level (የንጽሕና ደረጃ)፣ USD/Gram (ዶላር በግራም) እና Birr/Gram (ብር በግራም)። ከላይ ባለው የቀን መምረጫ ቀን ሲመርጡ የዚያ ቀን ተመን ይታያል።

ይህ ገጽ ሲያነቡ አንድ ነገር አይርሱ፦ ይህ ብሔራዊ ባንኩ ወርቅ ሲገዛ የሚከፍለው ተመን ነው እንጂ እርስዎ ከሱቅ ጌጣጌጥ ሲገዙ የሚከፍሉት ዋጋ አይደለም። ጠቀሜታው ሌላ ነው፦ በዶላርና በብር ያለው ዓምድ ጎን ለጎን ስላለ፣ ባንኩ ለዚያ ቀን የተጠቀመበትን የዶላር–ብር ግንኙነት በቀላሉ ማየት ይቻላል። Birr/Gram ን በ USD/Gram ቢያካፍሉ ያ ቁጥር ይወጣል።

በዜና የሚነገረው «የወርቅ ዋጋ» ቢያንስ ሦስት ዓይነት ነው

• የወቅቱ (spot) ዋጋ፦ በዓለም አቀፍ ነጋዴዎች መካከል በቅጽበት የሚገበያይበት የዶላር ዋጋ። በሥራ ቀናት ከሞላ ጎደል 24 ሰዓት ይለዋወጣል። «XAU/USD» የሚል ምልክት ካዩ ይህ ነው።
• የኒው ዮርክ የወደፊት ውል (futures) ዋጋ፦ በ CME ቡድን ሥር ያለው COMEX ገበያ ላይ፣ ለወደፊት ወር ማስረከቢያ የሚገበያይበት ዋጋ። ከወቅቱ ዋጋ ጋር ብዙውን ጊዜ ልዩነት አለው።
• የለንደን መመዘኛ ዋጋ (LBMA Gold Price)፦ በ ICE Benchmark Administration የሚተዳደር፣ በለንደን ሰዓት 10:30 እና 15:00 በጨረታ የሚወሰን ዋጋ። በቀን ሁለት ቁጥር ብቻ ነው ያለው።

ስለዚህ የወርቅ ዜና ሲያነቡ ሁለት ጥያቄ ይጠይቁ፦ የትኛው ዋጋ ነው? በስንት ሰዓት? የከሰዓት በኋላ የወቅቱን ዋጋ ጠዋት ከተለጠፈ የሱቅ ዋጋ ጋር ቢያነጻጽሩ፣ አለመገጣጠሙ የሚጠበቅ ነው።

ወርቅ ቤት የሚጠየቁት ዋጋ ለምን ከፍ ይላል

ከቲዮሪያዊው ዋጋ በላይ፣ የሱቅ ዋጋ ውስጥ ብዙ ጊዜ እነዚህ ይገባሉ፦

1. የሱቁ የመሸጫና የመግዣ ልዩነት፦ ሱቁ ለእርስዎ የሚሸጥበትና ከእርስዎ የሚገዛበት ዋጋ ይለያያል። ልዩነቱ በሱቅ ይለያል፤ ሁለቱንም ቁጥር ጠይቀው ይጻፉ።
2. የእጅ ሥራ ዋጋ፦ ለጌጣጌጡ ሥራ የሚከፈለው፤ መልሰው ሲሸጡ አይመለስም። ይህ ሒሳብ በየወርቅ ጌጣጌጥ ግዢና ሽያጭ ሒሳብ ጽሑፍ ውስጥ በሐብል ምሳሌ ተሠርቷል።
3. ካራቱ፦ የ18 ካራት ጌጥን የግራም ዋጋ ከንጹሕ ወርቅ ዋጋ ጋር ካነጻጸሩ፣ ልዩነቱ ትልቅ ይመስላል፤ ግን ጌጡ ውስጥ ያለው ወርቅ ራሱ 75% ብቻ ነው። መጀመሪያ ቁጥሩን በካራት ያስተካክሉ።
4. የዋጋ ሰዓት፦ ሱቁ ዋጋውን ስንት ጊዜ እንደሚቀይር ይጠይቁ። የዓለም ዋጋ በቀን ውስጥ ሲንቀሳቀስ የሱቅ ዋጋ ወዲያው ላይከተል ይችላል።

በኢትዮጵያ የሚኖሩ ወይስ በውጭ የሚኖሩ?

በኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖሩ ከሆነ፣ ለእርስዎ የሚጠቅመው ሒሳብ ከላይ ያለው ነው፦ የዶላር ዋጋ × የብር ተመን ÷ 31.1035 × ካራት። ወርቅን በብር የሚገዙት በሀገር ውስጥ ስለሆነ፣ በውጭ ሀገር ያለ የወርቅ ETF ወይም የባንክ «የወርቅ ሒሳብ» ለመግዛት ዶላር ወደ ውጭ ማውጣት ያስፈልጋል፤ ይህ በውጭ ምንዛሬ ደንብ የተገደበ ነው። ደንቡ ምን እንደሚፈቅድ ከባንክዎ ወይም ከብሔራዊ ባንኩ መመሪያዎች ያረጋግጡ።

በውጭ የሚኖሩ ዲያስፖራ ወይም ሕጋዊ የውጭ ምንዛሬ መንገድ ያለዎት ከሆነ፣ ቀመሩ ያው ነው፤ የብር ተመኑን በሚኖሩበት ሀገር ገንዘብ ይቀይሩ። በዚያ ሀገር የባንኮችና የወርቅ ሱቆች ዋጋ እንደ ኢትዮጵያው ሁሉ የመሸጫና የመግዣ ልዩነት፣ የእጅ ሥራና አንዳንዴ ግብር ይጨምራል። ለቤተሰብ ወርቅ ለመግዛት ገንዘብ ሲልኩ፣ የሚጠቀሙበት የመላኪያ ተመንም የዋጋው አካል መሆኑን አይርሱ።

የተነገርዎት ዋጋ ስንት ከፍ እንዳለ በሦስት ደረጃ ያረጋግጡ

1. በአንድ ሰዓት አካባቢ ያሉ ሁለት ቁጥሮችን ይጻፉ፦ የዓለም የወርቅ ዋጋ (የትኛው ዓይነት እንደሆነም)፣ እና የዕለቱ የብር ምንዛሬ ተመን።
2. ቲዮሪያዊውን ዋጋ ያስሉ፦ ዶላር × ተመን ÷ 31.1035 × የካራት ድርሻ፤ ወይም የመለኪያ መቀየሪያውን ይጠቀሙ።
3. ልዩነቱን በመቶኛ ያውጡ፦ (የተነገርዎት ዋጋ ÷ ቲዮሪያዊ ዋጋ) − 1። ለምሳሌ ቲዮሪያዊው 16,879 ብር ሆኖ፣ ሱቁ የ21 ካራት ግራም 18,000 ብር ቢልዎት (ሁለቱም ግምታዊ)፣ ልዩነቱ 6.6% ገደማ ነው፤ የእጅ ሥራ ዋጋ ደግሞ ከዚህ በተጨማሪ ይመጣል። ሁለት ሱቆችን ለማወዳደር፣ በተመሳሳይ ሰዓት ሁለቱንም ጠይቀው ይህን መቶኛ ያነጻጽሩ።

ቀጥሎ ምን ማድረግ ይችላሉ፦ ወርቅን በምን መንገድ መያዝ እንደሚሻል እያሰቡ ከሆነ፣ የእያንዳንዱ መንገድ ወጪ በወርቅ የመያዣ መንገዶች ንፅፅር ውስጥ አለ። በእጅዎ ያለው ጌጥ ዛሬ ስንት እንደሚያወጣ ለመገመት ደግሞ የወርቅ መለኪያ መቀየሪያውን ይክፈቱ።